Ocena miofunkcjonalna to ocena funkcji jamy ustnej, tj. oddychania, spożywania posiłków
(odgryzania, przeżuwania, obrabiania kęsa pokarmowego, połykania), pozycji spoczynkowych warg,
języka i żuchwy.
Przebieg tych funkcji zależy od wielu czynników, a mianowicie od: postawy ciała, ustawienia głowy, które mają wpływ na formowanie się zgryzu i pozycję żuchwy, ułożenie języka, obecności chorób tj. astma, alergia, które mogą doprowadzać do nieprawidłowego toru oddechowego, nieprawidłowego napięcia mięśniowego w różnych obszarach ciała, obecności parafunkcji (tj. ssanie palca, wargi , obgryzanie paznokci), przebiegu i jakości karmienia, warunków anatomicznych (wędzidełka jamy ustnej, warunki zgryzowe).
Nieprawidłowości w przebiegu ww. funkcji jamy ustnej, stwierdzone w trakcie badania
logopedycznego, świadczą o występowaniu zaburzeń miofunkcjonalnych, które wzajemnie się
warunkują. Na przykład nieprawidłowa postawa ciała i doprzednie ustawienie głowy powodują
napięcie mięśni dna jamy ustnej, a to z kolei sprzyja nieprawidłowej pozycji spoczynkowej języka i żuchwy.
Podobnie jak skrócone wędzidełko języka powoduje napięcia w obszarze mięśni dna jamy
ustnej, przyczynia się do nieprawidłowej pozycji języka podczas spoczynku i artykulacji.
Zaawansowane alergie prowadzą do nieprawidłowego toru oddechowego, a to z kolei do
nieprawidłowych pozycji spoczynkowych.
Działania terapeutyczne obejmują zatem szereg procesów, funkcji, struktur, a nie tylko
wyodrębniony, jednostkowy obszar oddziaływań. Nie da się pracować nad prawidłową pozycją języka
w spoczynku, bez wypracowania nosowego oddychania w spoczynku, rozluźnienia mięśni szyi, dna
jamy ustnej, podstawy czaszki, zadbania o prawidłowe napięci mięśni posturalnych.
Działania prowadzone w ramach terapii miofunkcjonlnej są również niezbędne dla powodzenia
leczenia ortodontycznego. Nie można zapewnić efektywnego leczenia ortodontycznego bez
prawidłowego ułożenia języka i normatywnego połykania. Język w pozycji dolnej, połykanie z
tłoczeniem języka na zęby, zawsze będzie powodował nieprawidłowe kształtowanie podniebienia
twardego oraz doprzednie wypychanie zębów.
Zaburzenia miofunkcjonalne implikują też nieprawidłowości artykulacyjne, np. międzyzębową
realizację głosek przyzębowych.
Dobra diagnoza miofunkcjonalna i określony zakres terapii szyty na miarę potrzeb pacjenta jest
podstawą efektywnego działania terapeutycznego.