Afazja rozwojowa (niedokształcenie o typie afazji, niedokształcenie mowy pochodzenia korowego,
alalia, SLI, DLD), to złożone zaburzenie rozwoju mowy o podłożu neurologicznym. Dotyczy zarówno
przyswajania, rozumienia jak i używania języka. Pomimo prawidłowego słuchu fizycznego i normy
intelektualnej dziecko ma problem z mową.
Czy dziecko z afazją ma tylko zaburzoną mowę ?
Niestety nie!
Skutki afazji nie ograniczają się tylko do samego języka. Dotykają również innych obszarów
rozwojowych, min:
- percepcji słuchowej, a w konsekwencji nabywania umiejętności czytania,
- motoryki dużej i motoryki precyzyjnej w tym grafomotoryki,
- planowania motorycznego ruchów potrzebnych do artykulacji,
- myślenia abstrakcyjnego, rozumowania arytmetycznego,
- pamięci ( utrzymywania w pamięci znaczeń słów, zapamiętywania sekwencji słów, zdań, uczeniu się
tekstów na pamięć)
Jak to wygląda w rzeczywistości ?
Dziecko które ma afazję, a przez to znaczące deficyty językowe ma też problem postrzeganiem i
rozumieniem świata, gdyż to właśnie w słowach zamknięte są znaczenia. Dziecko dla którego język
jest niezrozumiały czuje się zagubione, zdezorientowane w rzeczywistości.
Jeżeli mowa dziecka jest na tyle nieczytelna dla otoczenia, że uniemożliwia, albo znacząco utrudnia
komunikację, czuje się ono sfrustrowane i niezrozumiane, co wpływa na jego poczucie sprawczości i
pogarsza jego samoocenę.
Uczenie się języka, przyswajanie reguł gramatycznych nie odbywa się w sposób naturalny, poprzez
wychwytywanie reguł z kontekstu, podczas codziennych rozmów. Odbywa się poprzez żmudne
uczenie się schematów zdań i form gramatycznych.
Nabywanie umiejętności czytania i pisania jest utrudnione przez nieprawidłowe funkcje słuchowe, tj.
: analizę, syntezę, pamięć słuchową, będące bazą do tych sprawności.
Konieczność uczenia się wierszy na pamięć staje się bardzo trudnym zadaniem, gdyż pamięć
słuchowa bezpośrednia również jest zaburzona.
Zadania z treścią stosowane na matematyce dla dziecka z afazją są jak zbitki pojedynczych słów, przez
to ich zupełnie nie rozumie. Nawet złożone polecenia, czy dłuższe wypowiedzi nauczyciela są
ogromnym wyzwaniem dla dziecka.
Wypowiedzi dzieci z afazją są chaotyczne, czasami bez początku lub zakończenia. Często
brakuje im logicznego ciągu zdarzeń, występuje skakanie z tematu na temat. Pojawiają się
problemy z wnioskowaniem i podsumowaniem wypowiedzi, wypowiedź bywa urywana, nie
zawiera głównej myśli. Występują długie pauzy, powtórzenia, poprawianie się, szukanie
słów, co zakłóca ciąg wypowiedzi.
Dziecko z afazją ma niewystarczający zasób słów, przez co trudność z doborem określeń
opisowych, synonimów. Często zastępuje słowa innymi nieadekwatnymi, używanie słów
ogólnych. Ma trudność z łączeniem słów w zdania złożone, pomija spójniki i przyimki, popełnia błędy
gramatyczne,
Jak widać wielość problemów, z którymi boryka się dziecko z afazją jest ogromna i często skutkuje
problemami w relacjach z rówieśnikami, w regulowaniu emocji. Dzieci mogą być nadpobudliwe, albo
też nadmiernie lękliwe, wycofane. Często też mają zaniżone poczucie własnej wartości, izolują się
bądź prezentują zachowania nieakceptowalne w grupie. Wymagają przemyślanego,
interdyscyplinarnego zaopiekowania, aby ich funkcjonowanie w społeczeństwie było jak najbardziej
satysfakcjonujące dla nich samych i ich rodziców.